Bilgisayarı hızlandırmak veya zararlı yazılımlardan korunmak denildiğinde genellikle aynı program isimleri karşımıza çıkar. İnternetteki içeriklerin büyük bir bölümü, bilinen antivirüs yazılımlarını ve yıllardır tekrarlanan birkaç sistem temizleme aracını sıralamakla yetinir.
Oysa bilgisayar güvenliği yalnızca antivirüs kurmaktan ibaret değildir. Kullanılmayan programları kaldırmak, arka plandaki bağlantıları denetlemek, Windows’un yerleşik güvenlik özelliklerini doğru yapılandırmak ve şüpheli bağlantıları açmadan önce analiz etmek de en az virüs taraması kadar önemlidir.
Bu yazıda, her yerde karşılaşılmayan ancak doğru kullanıldığında oldukça faydalı olabilecek ücretsiz araçları inceleyeceğiz. Listede bilgisayarın performansını iyileştirmeye yardımcı olan programlardan uygulamaların internete bağlanmasını engelleyen güvenlik duvarlarına, Windows Defender ayarlarını güçlendiren araçlardan zararlı linkleri inceleyen servislere kadar farklı seçenekler bulunuyor.
1. Bulk Crap Uninstaller: Gereksiz Programları Toplu Şekilde Kaldırma
Bilgisayarın zamanla yavaşlamasının önemli nedenlerinden biri, artık kullanılmayan programların sistemde kalmaya devam etmesidir. Bazı uygulamalar kaldırılmış görünse bile başlangıç girdileri, geçici dosyalar, klasörler veya kayıt defteri kalıntıları bırakabilir.
Bulk Crap Uninstaller, kısaca BCU, bilgisayardaki uygulamaları toplu olarak kaldırmaya yardımcı olan ücretsiz ve açık kaynaklı bir Windows aracıdır. Özellikle uzun süredir kullanılan veya üretici tarafından çok sayıda yazılım yüklenmiş bilgisayarlarda işe yarayabilir.
Programın dikkat çeken tarafı, birden fazla uygulamayı seçerek kaldırma işlemlerini sıraya koyabilmesidir. Normal Windows kaldırma ekranında tek tek uğraşılması gereken işlemleri daha düzenli hâle getirir. Microsoft Store uygulamaları, klasik masaüstü yazılımları ve bazı sahipsiz kaldırma girdileri aynı arayüz üzerinden görüntülenebilir.
Bulk Crap Uninstaller, Apache 2.0 lisansı altında ücretsiz ve açık kaynaklı olarak sunuluyor. Hem kişisel hem de ticari kullanım için kullanılabiliyor.
Hangi durumda kullanılmalı?
- Bilgisayarda çok fazla kullanılmayan program varsa,
- Aynı anda birden fazla yazılım kaldırılacaksa,
- Normal kaldırma ekranında görünmeyen girdiler bulunuyorsa,
- Eski programların bıraktığı klasörler araştırılmak isteniyorsa,
- Yeni alınan bilgisayardaki gereksiz üretici yazılımları azaltılacaksa kullanılabilir.
Ancak “gereksiz” görünen her program doğrudan kaldırılmamalıdır. Sürücüler, donanım yardımcıları, ses yazılımları ve sistem bileşenleri hakkında bilgi sahibi olmadan işlem yapmak bazı özelliklerin çalışmamasına neden olabilir.
Performansı gerçekten artırır mı?
BCU işlemciyi veya ekran kartını doğrudan hızlandırmaz. Fakat kullanılmayan ve arka planda hizmet çalıştıran programların kaldırılması; başlangıç süresini, bellek kullanımını ve arka plan işlem sayısını azaltabilir. Bu nedenle etkisi bilgisayarın mevcut durumuna göre değişir.
2. Mem Reduct: Bellek Kullanımını İzleyen Hafif Araç
RAM temizleme programları hakkında internette çok fazla abartılı iddia bulunuyor. İşletim sistemi belleği zaten kendi yöntemleriyle yönetir ve kullanılan RAM’in yüksek görünmesi her zaman bilgisayarın yavaş olduğu anlamına gelmez.
Buna rağmen bazı programların kapatıldıktan sonra belleği geç serbest bırakması veya sistemin uzun süre yeniden başlatılmadan çalışması durumunda bellek kullanımını takip etmek faydalı olabilir.
Mem Reduct, Windows üzerindeki bellek kullanımını gerçek zamanlı izlemek ve belirli bellek alanlarını boşaltmak için geliştirilen hafif, açık kaynaklı bir araçtır. Projenin açıklamasına göre sistem çalışma kümeleri, bekleme sayfaları ve bazı önbellek alanları üzerinde temizlik işlemleri uygulayabiliyor. Sonuçların bilgisayara ve kullanım durumuna göre değişebileceği özellikle belirtiliyor.
Mem Reduct ne zaman işe yarayabilir?
- RAM miktarı sınırlı olan eski bilgisayarlarda,
- Uzun süre açık kalan sistemlerde,
- Çok sayıda tarayıcı sekmesi kullanıldıktan sonra,
- Kapatılan programın belleği bırakmadığından şüphelenildiğinde,
- Bellek kullanımının anlık olarak takip edilmesi gerektiğinde kullanılabilir.
Programı sürekli ve birkaç dakikada bir bellek temizleyecek şekilde ayarlamak her bilgisayarda fayda sağlamaz. Önbelleğin gereksiz yere boşaltılması, sık kullanılan verilerin yeniden depolama biriminden yüklenmesine neden olabilir.
Bu nedenle Mem Reduct’u “tek tıklamayla bilgisayarı uçuran program” olarak değil, bellek baskısının yaşandığı belirli durumlarda kullanılabilecek küçük bir yardımcı olarak değerlendirmek daha doğrudur.
3. Fort Firewall: Programların İnternet Erişimini Ayrı Ayrı Denetleme
Bilgisayara yüklenen birçok uygulama, açık şekilde göstermeden internet bağlantısı kurabilir. Bu bağlantı güncelleme kontrolü, lisans doğrulama, reklam, analiz verisi veya çevrim içi özellikler için kullanılabilir. Ancak tanınmayan bir programın hangi sunucularla iletişim kurduğunu bilmek her zaman kolay değildir.
Fort Firewall, Windows 7 ve sonraki sürümler için geliştirilen ücretsiz ve açık kaynaklı bir güvenlik duvarıdır. Program bazında kurallar oluşturmayı ve ağ bağlantılarını denetlemeyi amaçlar.
Fort Firewall ile belirli bir uygulamanın internet bağlantısını tamamen engellemek, yalnızca izin verilen bağlantıları kullanmasını sağlamak veya bağlantı hareketlerini incelemek mümkündür. Engellenen bağlantılar bölümünde süreç, IP adresi ve zaman bilgileri görüntülenebilir.
Hangi durumlarda kullanılabilir?
- İnternete bağlanmasını istemediğiniz bir uygulama varsa,
- Tanınmayan programların dış bağlantıları incelenecekse,
- Oyunların, güncelleyicilerin veya yardımcı araçların bağlantıları yönetilecekse,
- Belirli uygulamalara özel ağ kuralları oluşturulacaksa,
- Arka planda veri gönderen programlar araştırılacaksa kullanılabilir.
Fort Firewall doğrudan bir antivirüs değildir. Zararlı dosyayı tespit etmek yerine programların ağ erişimini kontrol etmeye yardımcı olur. Bu ayrım önemlidir. Bir uygulamanın internete çıkışını engellemek, bilgisayardaki dosyayı otomatik olarak güvenli hâle getirmez.
4. Portmaster: Bağlantı Takibi, DNS Filtreleme ve Uygulama Kuralları
Fort Firewall daha geleneksel bir güvenlik duvarı yaklaşımına sahipken Portmaster, ağ hareketlerini görsel olarak takip etmeye ve gizlilik odaklı bağlantı kuralları oluşturmaya yönelir.
Portmaster, Windows ve Linux için sunulan ücretsiz ve açık kaynaklı bir uygulama güvenlik duvarıdır. Bilgisayardaki bağlantıları uygulama bazında görüntüleyebilir, alan adlarını engelleyebilir ve her program için ayrı ağ kuralları oluşturabilir.
Ücretsiz çekirdek özellikleri arasında bağlantı izleme, DNS filtreleme ve uygulama bazında güvenlik duvarı kuralları bulunuyor. Bazı ek ağ hizmetleri ise ücretli paketlere bağlı olabiliyor.
Portmaster hangi kullanıcıya uygun?
- Hangi programın hangi adrese bağlandığını görmek isteyenlere,
- Reklam ve takip alan adlarını ağ düzeyinde azaltmak isteyenlere,
- Uygulamaları tek tek kontrol etmeyi tercih edenlere,
- Görsel bir bağlantı takip ekranı arayanlara,
- Açık kaynaklı ağ denetim aracı kullanmak isteyenlere uygundur.
Portmaster’ın ağ ekranında bir programın bağlandığı alan adlarını gördüğünüzde, her bağlantıyı zararlı olarak değerlendirmemelisiniz. İçerik dağıtım ağları, güncelleme sunucuları, bulut hizmetleri ve hata raporlama sistemleri farklı alan adları kullanabilir.
Yanlış bir alan adını engellemek uygulamanın giriş, güncelleme veya çevrim içi özelliklerini bozabilir. Bu nedenle kurallar aşamalı olarak oluşturulmalıdır.
Fort Firewall mı, Portmaster mı?
İki program da uygulama bağlantılarını denetlemeye yardımcı olur ancak kullanım yaklaşımları farklıdır.
Fort Firewall, daha klasik ve ayrıntılı güvenlik duvarı kuralları isteyen kullanıcılara hitap eder. Portmaster ise bağlantıları görsel şekilde incelemek, alan adı filtreleme kullanmak ve daha anlaşılır bir ağ görünümü elde etmek isteyenlere uygun olabilir.
Aynı bilgisayarda benzer işi yapan birden fazla ağ filtreleme aracını birlikte kullanmak yerine, ihtiyaçlara uygun olan tek bir aracı seçmek daha yönetilebilir bir yapı sağlar.
5. ConfigureDefender: Windows Defender’ın Gizli Kalan Ayarlarına Ulaşma
Windows Defender, güncel Windows sistemlerinde yerleşik olarak bulunur. Ancak gelişmiş seçeneklerin bir kısmı normal Windows Güvenliği arayüzünde doğrudan gösterilmez.
ConfigureDefender, Windows Defender’ın önemli ve gelişmiş ayarlarını görüntülemek ve düzenlemek için hazırlanmış küçük bir arayüz aracıdır. Windows 10, Windows 11 ve desteklenen Windows Server sürümlerinde kullanılabilir. Ayarları değiştirmek için çoğunlukla PowerShell komutlarından yararlanır.
Programda DEFAULT, HIGH, INTERACTIVE ve MAX gibi hazır koruma seviyeleri bulunuyor. Bazı değişikliklerin uygulanması için bilgisayarın yeniden başlatılması gerekebiliyor.
Neden az biliniyor?
Çoğu kullanıcı Windows Defender’ı yalnızca hızlı tarama yapmak veya karantinaya alınan dosyaları görmek için kullanır. ConfigureDefender ise normal arayüzde bulunması zor olan seçenekleri daha toplu bir ekrana getirir.
Bununla birlikte en yüksek güvenlik seviyesini seçmek her bilgisayar için doğru değildir. Agresif ayarlar bazı eski programların, geliştirme araçlarının, komut dosyalarının veya özel kurulum paketlerinin engellenmesine yol açabilir.
İlk kullanımda varsayılan yapılandırmanın not alınması, sistem geri yükleme noktası oluşturulması ve ayarların tek tek incelenmesi daha güvenli bir yöntemdir.
ConfigureDefender ayrı bir antivirüs kurmaz. Bilgisayarda zaten bulunan Microsoft Defender yapılandırmasını yönetir. Bu nedenle “ikinci antivirüs” olarak değil, yerleşik koruma sisteminin ayar paneli olarak düşünülmelidir.
6. Hard_Configurator: Windows Üzerinde Yazılım Çalıştırma Kurallarını Sıkılaştırma
Zararlı yazılımların önemli bir bölümü, kullanıcının indirdiği bir dosyayı çalıştırması veya zararlı bir komut dosyasına izin vermesi sonucunda etkinleşir. Antivirüs programları bu dosyaların bir kısmını tespit edebilir ancak bilinmeyen veya yeni hazırlanmış tehditler her zaman anında tanınmayabilir.
Hard_Configurator, Windows’un mevcut güvenlik özelliklerini kullanarak yazılım çalıştırma kurallarını ve sistem güvenlik politikalarını daha sıkı hâle getirmeyi amaçlayan gelişmiş bir araçtır. Proje özellikle ev kullanıcıları ve Windows Home sistemleri için tasarlanmıştır.
Araç, Windows’un yazılım kısıtlama politikalarını daha ulaşılabilir hâle getirerek riskli konumlardan çalışan dosyalar, komut dosyaları ve bazı sistem bileşenleri üzerinde daha kontrollü bir yapı kurulmasına yardımcı olabilir.
Kimler kullanmalı?
Hard_Configurator başlangıç seviyesindeki kullanıcılar için listedeki en kolay araç değildir. Yanlış veya aşırı kısıtlayıcı bir yapılandırma, güvenli programların da çalışmasını engelleyebilir.
Daha çok şu kullanıcı profiline uygundur:
- Windows güvenlik politikalarını araştıranlar,
- Bilinmeyen çalıştırılabilir dosyalara karşı ek katman isteyenler,
- Programların yalnızca güvenilir konumlardan çalışmasını amaçlayanlar,
- Sistemde yapılan değişiklikleri takip edebilecek deneyimli kullanıcılar,
- Geri yükleme ve kurtarma seçeneklerini kullanmayı bilenler.
Kurulumdan önce sistem geri yükleme noktası oluşturulması ve proje belgelerinin okunması önemlidir. Bilgisayarda kurumsal politikalar, AppLocker veya benzer uygulama kontrol sistemleri kullanılıyorsa uyumluluk ayrıca incelenmelidir.
7. urlscan.io: Şüpheli Bağlantıyı Kendiniz Açmadan İnceleme
E-posta, sosyal medya veya mesajlaşma uygulaması üzerinden gelen bağlantılar her zaman göründüğü adrese yönlendirmez. Kısaltılmış linkler, taklit giriş sayfaları ve yönlendirme zincirleri kullanıcıların gerçek hedefi anlamasını zorlaştırabilir.
urlscan.io, internet sitelerini otomatik bir sistem içerisinde açarak bağlantının oluşturduğu ağ hareketlerini analiz eden ücretsiz bir servistir. Girilen adres, gerçek bir kullanıcının tarayıcıyla yaptığı ziyarete benzer şekilde işlenir; sayfanın istekleri, alan adları ve diğer teknik ayrıntıları kaydedilir.
urlscan.io ile neler görülebilir?
- Bağlantının yönlendirildiği nihai adres,
- Sayfanın ekran görüntüsü,
- İletişim kurulan alan adları,
- Kullanılan IP adresleri,
- Yüklenen betikler ve dış kaynaklar,
- Önceden yapılmış benzer taramalar,
- Alan adı ve altyapı ilişkileri incelenebilir.
Bu araç özellikle sahte kargo mesajları, taklit banka sayfaları, şüpheli kampanya bağlantıları veya bilinmeyen indirme siteleri konusunda fikir edinmek için kullanılabilir.
Ancak gizli veya kişisel bağlantıları gönderirken dikkat edilmelidir. urlscan.io üzerinde gerçekleştirilen herkese açık taramalar başka kişiler tarafından görülebilir. Parola sıfırlama bağlantıları, özel panel adresleri, davet linkleri veya kişisel bilgi içeren URL’ler herkese açık tarama yöntemiyle gönderilmemelidir.
Bir taramanın zararlı sonuç vermemesi, bağlantının kesinlikle güvenli olduğu anlamına gelmez. Yeni oluşturulan, yalnızca belirli ülkelerde çalışan veya ziyaretçiye göre farklı içerik gösteren sayfalar analiz sistemlerini yanıltabilir.
8. URLhaus: Zararlı Yazılım Dağıtan Adresleri Kontrol Etme
URLhaus, abuse.ch ve Spamhaus tarafından yürütülen, zararlı yazılım dağıtımında kullanılan internet adreslerini paylaşmaya odaklanan bir tehdit bilgi platformudur.
urlscan.io bir internet sitesinin davranışlarını ve teknik hareketlerini ayrıntılı şekilde analiz ederken URLhaus daha çok bağlantının bilinen zararlı yazılım dağıtım kayıtlarında bulunup bulunmadığını araştırmak için kullanılabilir.
URLhaus hangi durumda faydalıdır?
- Bir indirme bağlantısının zararlı yazılım dağıtıp dağıtmadığı araştırılacaksa,
- Güvenlik duvarı kayıtlarında bilinmeyen bir adres görüldüyse,
- Şüpheli alan adının daha önce raporlanıp raporlanmadığı kontrol edilecekse,
- Sistem yöneticileri engelleme listeleri hazırlıyorsa,
- Bir zararlı yazılım kampanyasının kullandığı adresler inceleniyorsa faydalı olabilir.
URLhaus daha çok kötü amaçlı yazılım dağıtım adreslerine odaklandığı için her tür dolandırıcılık veya kimlik avı sayfasını tespit etmesi beklenmemelidir. Bir adresin veri tabanında bulunmaması, güvenli olduğunun kesin kanıtı değildir.
Şüpheli bir bağlantı için tek servisin sonucuna güvenmek yerine alan adının yaşı, yazım biçimi, yönlendirmeleri, istediği bilgiler ve indirmeye çalıştığı dosyalar birlikte değerlendirilmelidir.
Hangi Araç Ne İşe Yarıyor?
| Araç | Temel kullanım amacı | Kullanım seviyesi |
| Bulk Crap Uninstaller | Gereksiz programları toplu kaldırma | Orta |
| Mem Reduct | Bellek kullanımını izleme ve gerektiğinde boşaltma | Kolay |
| Fort Firewall | Uygulamaların internet erişimini yönetme | Orta |
| Portmaster | Ağ bağlantılarını ve alan adlarını takip etme | Kolay-Orta |
| ConfigureDefender | Windows Defender ayarlarını güçlendirme | Orta |
| Hard_Configurator | Yazılım çalıştırma politikalarını sıkılaştırma | İleri |
| urlscan.io | Şüpheli siteleri açmadan analiz etme | Kolay |
| URLhaus | Bilinen zararlı yazılım bağlantılarını araştırma | Kolay-Orta |
Bu Programların Tamamını Kurmak Gerekir mi?
Hayır. Çok sayıda güvenlik programı kurmak bilgisayarı otomatik olarak daha güvenli hâle getirmez. Aynı işlevi yerine getiren araçlar birbirleriyle çakışabilir, bağlantı sorunlarına yol açabilir veya sistemi gereksiz yere karmaşıklaştırabilir.
Daha dengeli bir kullanım için şu yapı yeterli olabilir:
- Gereksiz yazılımlar için Bulk Crap Uninstaller,
- Ağ bağlantılarını yönetmek için Fort Firewall veya Portmaster’dan biri,
- Windows Defender ayarları için ConfigureDefender,
- Şüpheli bağlantılar için urlscan.io ve URLhaus.
Hard_Configurator ise yalnızca sistem güvenlik politikalarını anlayan ve olası engellemeleri çözebilecek kullanıcılar tarafından tercih edilmelidir.
Bilgisayar Performansını Artırırken Yapılan En Büyük Hatalar
Bilgisayarı hızlandırmak amacıyla rastgele kayıt defteri temizleyicileri kullanmak, Windows hizmetlerini topluca kapatmak ve kaynağı belirsiz “oyun hızlandırıcı” yazılımlar yüklemek ters etki yaratabilir.
Gerçek performans iyileştirmesi için öncelikle şu noktalar kontrol edilmelidir:
- Başlangıçta çalışan gereksiz programlar,
- Depolama birimindeki boş alan,
- Arka planda sürekli işlem yapan uygulamalar,
- İşlemci ve ekran kartı sıcaklıkları,
- Güncel olmayan donanım sürücüleri,
- Tarayıcı eklentileri,
- Mekanik disk kullanılıyorsa SSD’ye geçiş,
- Yetersiz RAM miktarı,
- Zararlı veya reklam amaçlı yazılımlar.
Bir bilgisayarda donanımsal sınır bulunuyorsa hiçbir temizlik programı bu sınırı ortadan kaldıramaz. Yazılımlar daha çok mevcut kaynakların gereksiz işlemler tarafından tüketilmesini azaltmaya yardımcı olur.
Bilgisayar güvenliğini artırmak için mutlaka ağır ve pahalı güvenlik paketlerine ihtiyaç duyulmaz. Açık kaynaklı veya ücretsiz geliştirilen küçük araçlar, doğru kullanıldığında sistem üzerinde daha fazla görünürlük ve kontrol sağlayabilir.
Bulk Crap Uninstaller kullanılmayan programları azaltmaya, Mem Reduct bellek durumunu takip etmeye, Fort Firewall ve Portmaster uygulamaların bağlantılarını denetlemeye yardımcı olur. ConfigureDefender ile Windows’un yerleşik antivirüs ayarları daha ayrıntılı yönetilebilirken Hard_Configurator yazılım çalıştırma kurallarını daha sıkı hâle getirebilir.
urlscan.io ve URLhaus ise şüpheli bağlantıları doğrudan açmadan önce incelemek için kullanılabilecek iki farklı araçtır.
Buradaki temel amaç bilgisayara mümkün olduğunca fazla güvenlik yazılımı yüklemek değildir. Asıl amaç, sistemde hangi programların çalıştığını, hangi bağlantıların kurulduğunu ve hangi dosyalara izin verildiğini daha iyi görebilmektir.
Çünkü iyi bilgisayar güvenliği yalnızca tehdit ortaya çıktıktan sonra virüs taraması yapmakla değil, şüpheli davranışı daha çalışmadan veya bağlantı kurulmadan önce fark etmekle başlar.
0 yorum
Fikrini paylaş, sorunu yaz veya diğer kullanıcılara yardımcı ol.
Henüz yorum yok. İlk yorumu sen bırakabilirsin.